> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://www.8ismeerdan1000.com/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# HET LIEVE BROOD
- URL: https://www.8ismeerdan1000.com/f57/
- Published: 2026-09-20T13:24:00.000Z
- Updated: 2026-09-20T22:22:38.000Z
- Description: hoofdstuk 2. EEN ANTWOORD
- Author: ACHT.IS.MEER.DAN.DUIZEND
- Tags: Het Schetsboek van Veranderingen, #lightbox, 2

>  
> ***ô Schepper van het lieve Brood,*** 
> ***Tot voetsel van het tijd'lick leeven*** 
> ***Hoe heeft uw mildheidt ons genood,*** 
> ***Om ons u Selfs tot Brood te geeven.*** 
> ***ô Brood dat uit den Heemel viel*** 
> ***Versaadigd ghij dan onse Ziel.***

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/2026-09-18-01-13-17.png)

De Backer uit 'Spiegel van het Menselyk Bedryf' of ook '**Afbeelding der Menschelyke Bezigheden' van etser Jan Luyken en zijn zoon Caspar Luyken uit 1694*.

Hmm, '*een brood dat uit den Heemel viel*.' De hemel die de aarde voortbrengt? De cirkel is dan wel weer rond bij de volgende regel. Waar het aardse op haar beurt het hemelse beroert: '*Versaadigd ghij dan onse Ziel'.* 

Wat zou er op de ingrediëntendeclaratie van het brood van Jan Luykens bakker hebben gestaan? *Van 'een brood dat uit de hemel viel'* verwacht je een zekere pastorale eenvoud. En beslist geen ingrediënten zoals wij gewend zijn in ons dagelijks brood terug te vinden: *palmvet, sojalecithine, palmvet, enzymen, meelverbeteraar, tarwemout, kaliumchloride, stearinezuur (E481), calciumascorbaat (E302), hydroxypropylmethylcellulose (E464), verdikkingsmiddel (E415), kaliumjodide, siliciumdioxide antiklontermiddel (E551).*

Goed brood is simpel.

> ***Het recept van ons dagelijks brood, zie de foto:*** 
> ***10.30 uur - zuurdesem van rogge, water, volkoren speltmeel*** 
> ***13.30 uur - het zuurdesem met 250 gram speltbloem, 250 gram volkoren meel van emmertarwe, 350 gram water, 8 gram zeezout*** 
> ***17.15 uur - in de rijsmand*** 
> ***18.30 uur - bakken maar!***

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/Afbeelding-50.jpeg)

Vloerbrood uit onze keuken.

Wat het beste brood is dat ik ooit at? Ik had genoegen dat een groot gedeelte van mijn lesactiviteiten zich indertijd afspeelde in Oostenrijk en Duitsland. De broodcultuur daar is in niets met die in Nederland en het VK te vergelijken. Het volstaat om allereerst de ingrediëntenlijsten maar eens door te nemen en te vergelijken.

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/etiket-1-1.jpeg)

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/etiket-2.jpg)

Een oude strijdmakker van me verhuisde jaren geleden terug naar zijn geboorteland Frankrijk en begon in Annecy een markthandel en verkocht onder meer zuurdesembrood uit een lokale bakkerij (*Hi Philippe, in het onwaarschijnlijke geval dat je dit leest: hoe gaat het?)* Om de maand stuurde hij bij wijze van attentie met de reguliere post een brood naar me toe. En wat voor brood! Een onvergelijkelijke pain de campagne au levain, van maar liefst vijf kilo! Iedere keer verpakt in een lege meelzak. Misschien was dit het beste brood dat ik ooit at.

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/a.webp)

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/c.webp)

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/e.webp)

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/g.jpg)

Pain de campagne au levain uit de Haute Savoie.

Brood in de 17de eeuw.

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/baker-oostwaert-and-his-wife.jpg)

Bakkers echtpaar Oostwaert geschilderd door Jan Steen.

[Wie kijkt mij aan? Bakkersechtpaar door Jan SteenWie zijn deze bakkers? Waarom zijn ze op deze manier geschilderd? Janine Abbring gaat in gesprek met conservator Anne Lenders.![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/icon/favicon-52888326-9a25-4e57-a534-d0fc8924f2b9.png)Rijksmuseum.nl![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/thumbnail/default-5f698476-854c-443f-ab29-d491fa029ad9.jpg)](https://www.rijksmuseum.nl/nl/stories/podcast/story/bakkersechtpaar?ref=8ismeerdan1000.com)

Janine Abbring in gesprek met conservator Anne Lenders over het prachtige bakkersschilderij van Jan Steen,

Brood in het oude Egypte.

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/egypte.jpg)

Baking bread, depicted in an image found in the tomb of Pharaoh Ramses III.

Brood in de middeleeuwen.

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/Peasants-breaking-bread.png)

Boeren delen brood – ‘Livre du roi Modus et de la reine [Ratio](https://historiek.net/rationalisme-betekenis-filosofie/90738/?ref=8ismeerdan1000.com "rationalisme")’, 14e eeuw.

En waar we nu wonen, brood in Portugal? Iedere week wordt er broa gebakken, rond vloerbrood van mais.

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/IMG_2179.jpeg)

Portugese broa van mais en wat tarwe.

En ten slotte, ondanks het kleffe witte casinobrood, de zachte kadetjes en het halfje knip, toch een ode aan onze bakker. Die toch maar mooi voor dag en dauw voor ons uit de veren is.

---

![](https://www.8ismeerdan1000.com/content/images/2026/09/02-1-1.png)

2\. ANTWOORD

---

Dank voor het lezen!  
****'Acht is meer dan Duizend'** is gebouwd met Ghost, een opensource schrijfplatform. Bijdragen komen geheel ten goede van de schrijver. Een gedeelte van de artikelen is vrij toegankelijk. Een ander gedeelte is alleen te lezen voor betalende abonnees. Door je betaald te abonneren – dat laatste kan voor een maand of voor een jaar – maak je de voortgang van het ****Acht is meer dan Duizend-project** mogelijk! Voor diegenen die graag alle posts willen lezen, maar zich dat financieel nu niet kunnen veroorloven, volstaat een kort bericht om daar toegang toe te krijgen.

[ABONNEREN](#/portal/signup)

[![](https://achtismeerdanduizend.mymagic.page/content/images/2026/08/ko-fi-9.png)](https://ko-fi.com/8ismeerdan1000?ref=8ismeerdan1000.com)

voor eenmalige bijdragen