Het is nog vroeg in de ochtend. In de verte het geluid van een op stoom komende locomotief. Het is na de drukkende hitte van de nazomer plotseling afgekoeld. De geur van mist, kolen en muffe jute zakken.

Ik hoef niet naar mijn zwarte Fei He Flying Pigeon-fiets te zoeken - die stal ik iedere namiddag of avond op de met mijzelf afgesproken vaste plek. Het terugvinden van deze fiets, indien achteloos gestald tussen massa’s andere geheel identieke zwarte Fei He’s is ondoenlijk. Zo ondervond ik een aantal maanden geleden, toen ik net in Hangzhou was gearriveerd.

Mijn tas in het stuurmandje, fiets van het slot, en op weg. Er zijn niet al te veel auto’s; des te meer wordt er getoeterd. Later, terug in Nederland, zal het geluid van ook maar een eenzaam toetergeluid me op slag naar hier terugbrengen. Naar het geblaas van een locomotief, de geur van mist, een flard muffe jute zakken, het zuur van kolendamp, en fietsen.

Ik meng me in de stroom van zwijgende fietsers. Eerst een stuk over de brede Huang Cheng Xi Lu,黃城西路, de ringweg. Die, zoals in het geval van veel oude steden, is aangelegd op de plaats waar eens de stadswal stond. Dan rechtsaf, de straat in die langs het meer loopt.

Er zijn wat kleine restaurants en bescheiden winkels waar het personeel in de vroege ochtend de nering buiten uitstalt. Direct langs de straat, op het trottoir, zitten al een heel aantal fietsenmakers te wachten op klandizie. Een kist met gereedschap en wat onderdelen, een staande fietspomp. Meer is het niet, maar genoeg om de veelvoorkomende fietseuvels te verhelpen. De mist wordt hier tot flarden, waartussen een waterige zon zich meldt.

De weg volgt de noordelijke oever van het Xi Hu, het befaamde Westmeer. Ik fiets deze weg iedere werkdag van de week. Om naar een klein trainingscentrum op het terrein van de oude Ling Yin-tempel te komen. Luo Zhen heeft daar de leiding en deze maanden ben ik bij hem in de leer. Halverwege de rit een pauze.

Een ingangspoort, een loket voor de verkoop van entreekaartjes, een kleine parkeergelegenheid voor bussen. Iedere dag dat ik hier passeer, zijn er groepen Chinese bezoekers. Ze komen voor het graf en de gedenkplaats van een van de historische nationale helden, generaal Yu Fei. Zou je hem kunnen vergelijken met Michiel de Ruyter of Horatio Nelson? Door de eeuwen heen staat de persoon van Yu Fei voor alle Chinezen model voor onkreukbaarheid. Hij is vaderlandslievendheid in persoon.

Yu Fei wordt geboren in 1103, tijdens de Noordelijke Song-dynastie. Het is een politiek onrustige tijd. Vanuit het noorden vallen de woeste ruiters van de Jurchen het land binnen. Ten lange leste moet het keizerlijke hof zich in het zuiden van het rijk terugtrekken. Hangzhou wordt hun hoofdstad en de dynastie heet nu ‘Zuidelijke Song’.

Een jonge Yu Fei neemt dienst in het leger en klimt snel op in rang. Als bevelhebber leidt hij veldtochten tegen de Jurchen, die in het noorden hun Jin-dynastie hebben gesticht.

Yu Fei is succesvol in het verdedigen van het vaderland, maar aan het hof in Hangzhou is niet iedereen daar gelukkig mee. Er is afgunst, er wordt tegen hem samengespannen. Eenmaal teruggeroepen naar de Hangzhou, wordt hij beschuldigd van hoogverraad, gevangen gezet en uiteindelijk ter dood gebracht.

Zijn rehabilitatie laat niet lang op zich wachten. Ter nagedachtenis verrijst er op de noordelijke oever van Xi Hu een tempel.

Na het noorden bezwijkt later ook het zuiden. De Zuidelijke-Song wordt onder de voet gelopen door weer een ander ruitervolk, de Mongolen. Onder aanvoering van hun leider, Kublai Khan, een kleinzoon van Dzjengis Khan, wordt China weer verenigd, zij het onder vreemde overheersing.

Hangzhou is nu hoofdstad af. Die eer valt te beurt aan Khanbaliq, dat we nu kennen onder de naam Beijing. Hangzhou blijft een belangrijk cultureel centrum en tijdens de regeerperiode van Kublai Khan wordt de stad bezocht door een opmerkelijke gast.

Yu Fei gaat niet alleen de geschiedenis in als een van de bekwaamste generaals uit de Chinese geschiedenis. Hij wordt ook beschouwd als de grondlegger van de Hsing I Chuan of Xing Yi Quan. Dit wordt beschouwd als een van de drie Chinese interne martiale tradities, naast Tai Chi Chuan en Ba Gua Zhang. Yu Fei zou uit verschillende bronnen de Hsing I Chuan hebben ontwikkeld. Zoals dat in de geschiedenis vaak gebeurt, worden aan vooraanstaande historische figuren en helden niet altijd terecht allerlei zaken toegeschreven. Het staat dan ook ter discussie of de Hsing I Chuan-traditie wel met Yu Fei begint.

De overlevering van martiale tradities geschiedde in de regel zonder schriftelijke vastlegging. Kennis en ervaring werden alleen binnen clan of familie overgedragen, of bij uitzondering aan een vertrouweling die zich over een lange periode waardig had getoond de kennis te kunnen ontvangen. Technieken en inzichten op papier vastleggen betekende met zekerheid het weglekken van vitale informatie. De overdracht geschiedde op praktische en lichamelijke wijze, en was gebaseerd op het inslijten van bewegingspatronen door herhaling. Een theoretische onderbouwing was in feite niet aan de orde - of misschien beter gezegd - de theorie was vervlochten in de lichamelijke praktijk.

Ook moeten we ons realiseren dat de kringen waar de verschillende martiale disciplines circuleerden in de regel ongeletterd waren. Alleen een kleine bovenlaag van de Chinese maatschappij was de geschreven taal machtig, en daar hoorde het gros van de militaire beroepsgroep niet bij.

In de loop van de 19de eeuw groeide in China het besef van de martiale disciplines als essentieel cultureel erfgoed. Artsen onderkenden dat deze, in aangepaste vorm, een rol zouden kunnen hebben binnen preventieve geneeskunde. Politieke filosofen en activisten zagen de potentie ervan voor opvoeding, het versterken van discipline en nationaal bewustzijn. Techniek en geschiedenis van een aantal martiale disciplines werden nu met andere ogen bekeken, onderzocht en beschreven. Ondanks dat bleven er veel hiaten in de kennis van hun ontstaansgeschiedenis en de lijnen van overdracht bestaan. Legende en werkelijkheid zijn vaak niet goed van elkaar te scheiden.

Een centrale trainingshouding binnen Hsing I Chuan, de san ti shi - de driehoeks houding, kan heel goed zijn oorsprong hebben gehad in het gebruik van de lans in Yu Fei’s infanterie. De ‘open’ san ti-houding evolueerde in de loop van de eeuwen in de meer ‘gesloten’ chen bao zhuang.

Laten we dus aannemen dat generaal Yu Fei inderdaad aan de basis stond van Hsing I Chuan. Voor een aantal eeuwen wordt er geen melding van gemaakt en lijkt het verloren te zijn gegaan. Tot rond de overgang van Ming- naar Qing-dynastie een zekere meester Ji Ji-Ke, ook wel Ji Long-Feng, een trainingshandleiding van generaal Yu Fei vindt en Hsing I Chuan zijn huidige vorm geeft. De stijl verspreidt zich en een van de houders van de traditie in de 19de eeuw is Guo Yun-Shen. Diens leerling is Wang Xiang-Zhai en bij hem begint de I Chuan-traditie met zijn scala aan staande trainingshoudingen. Volgens deze overdrachtslijn is er dus een directe connectie tussen Yu Fei en de beoefening van staande chi kung heden ten dage.

Een andere traditie waarmee Yu Fei in verband wordt gebracht, is de Ba Duan Jin, de Acht Brokaat Oefeningen. Hij zou deze serie oefeningen hebben ontworpen en ingezet om de fysieke en mentale weerbaarheid van zijn soldaten te verhogen. De exacte vorm waarin de Ba Duan Jin in de tijd van Yu Fei werd beoefend, is in de mist van de tijd verdwenen. Tussen de Song-dynastie aan het begin van de 12de eeuw en het heden heeft de Ba Duan Jin veel navolging gekend en is in talloze variaties geëvolueerd.

of

Brokaat is een zijdeweefsel met ingeweven, meestal grote figuren, vaak met goud- of zilverdraad doorweven ..

tekst volgt later
text to follow
內容稍後補上
o texto será publicado mais tarde
teks sal volg
il testo verrà aggiunto in seguito
der Text folgt später
teksti lisätään myöhemmin

wu chi posture

no1. Two Hands Hold up the Heavens

no2. Drawing the Bow to Shoot the Eagle, variation

no 3. Separate Heaven and Earth

no 4. Wise Owl Gazes Backwards or Look Back

no 5. Sway the Head and Shake the Tail

no 6. Two Hands Hold the Feet to Strengthen the Kidneys and Waist

no 7. Clench the Fists and Glare Fiercely

no 8. Bouncing on the Toes

wu chi posture

.

of

Wat zie je? Hond in Bos. De hond gaat. Het bos blijft.

De vorige post eindigde met:

Het gras groeit tussen de tegels door. 1. Er liggen nu eenmaal tegels en grind op de binnenplaats 2. Het gras groeit er hinderlijk tussendoor. - chronologisch ligt dat echter toch anders - 1. Oorspronkelijk groeide er heel veel gras en paardenbloemen en een massa ander planten. Er waren weilanden, grote grasvlaktes, en langer geleden veenmoeras 2. Daar, bovenop die wildheid, is op een goede dag, voor een eerste keer, één enkele tegel opgelegd. En na de tweede, geleidelijk aan steeds meer. Totdat het hele landschap bedekt was met vierkante betontegels, en met grind en asfalt. Nu is daar nog maar een piepklein stukje van zichtbaar. Een klein stukje van dat oorspronkelijke landschap. Een enkele graspol en een paardenbloem doen als laatste vertegenwoordigers hun uiterste best.

Twee vogels hebben een geweldige uitkijkpost gevonden. Ze kwamen aanvliegen, streken neer, zitten nu een tijdje hoog en droog om zich heen te kijken, en zullen zo meteen hun weg weer vervolgen. Zij zijn passant, de bomen, waar je alleen de kruin van kunt zien, zullen blijven staan. En morgen ook, alsmede het hele komende jaar. Ze zullen de beide vogels overleven en generaties gevleugelde nakomelingen eenzelfde voortreffelijk observatiepost bieden. Wat zie je nunop de foto? De actualiteit van de rustpauze van de vogels of de bestendige aanwezigheid van het groen?

Ja, en wat moet je hiermee beginnen? Kijk je eerst naar de koe? Of toch eerst naar de omgewaaide wilg? Je voelt nog het geweld van de storm en je hoort nog het afbreken van wortels en het versplinteren van hout. Zelfs nu de boom daar uitgeteld ligt, klinkt en trilt de actie door. En de koe? Die staat er doodstil naar te kijken. Deze foto illustreert het plantblindheid-dilemma.

Een kleine zwartkop. Een groene struik. De ene komt en gaat. De ander blijft.

De letterlijke vertaling van ‘zhan zhuang’ is ’standing pole’, ‘staan als een stok’. Wat voor inspiratie kun je ontlenen aan het volgen van het voorbeeld van een in de grond gehamerde stok? Sommige auteurs wijzen erop dat in een ver verleden in bepaalde boeddhistische kloosters monniken de staande chi kung-training uitvoerden bovenop een afgezaagde boomstronk, voor meer uitdaging met betrekking tot balans en alertheid. Zhan zhuang zou in dat licht beter vertaald kunnen worden als ‘staan òp een stok’.

Ik ken geen historische bronnen, die zhan zhuang direct met het leven van bomen in verband brengen. Sifu Lam Kam-Chuen populariseerde via zijn lessen en boeken zhan zhuang als ‘staan als een boom’. Professor Jiao Guo-Rui, die vele jaren in Duitsland onderwees, labelde de wu chi-houding als ’Stehen wie ein Kiefer’, ‘staan als een den’. Wat te denken van een kaarsrechte douglasspar als rolmodel? Een waardige totem voor de beoefenaar van de wu-chi-houding!

Of had Jiao Guo-Rui bij de aanduiding ‘Stehen wie ein Kiefer’ meer een robuuste zeeden in gedachten?

Ik zou zeggen, kies zelf je favoriete boom als voorbeeld voor je zhan zhuang-beoefening. Het is trouwens de hoogste tijd voor ons om onszelf van plantblindheid te genezen. En de uitgekauwde martiale dieren totems - beer, leeuw en adelaar - in te ruilen voor totems, die verbonden zijn aan spar, den en beuk.

Halverwege je dagelijkse wandeling in het bos hoor je plots een vreemd blazend geluid. Dan is het stil, maar dan hoor je het nog een keer. Je kijkt om je heen om te ontdekken waar het geluid vandaan komt. Het dichte groen verhindert het zicht. Daar klinkt het weer. Waar het bos wijkt voor een enkele bomenrij langs het pad, is er vrijer zicht. En nu zie je het: het geblaas komt van de brander onder een grote gele luchtballon. Wat een ding, als een huis zo hoog! Je maakt een foto; die kun je later vanavond thuis laten zien, als bewijsstuk bij een goed verhaal.

Maar wat zie je eigenlijk op die foto? Een gele luchtballon? Of misschien toch heel veel groene planten, struiken en bomen? Ja, dat laatste is zeker waar. Op de foto is veel meer groen dan geel te zien. Eén enkele ballon versus een groot aantal planten, van een ruime variëteit aan soorten. Bovendien bevindt de ballon zich op de achtergrond van de foto en veel van de planten - zeker de twee eiken - staan op de eerste rij. Toch, als je ‘s avonds het verhaal vertelt, gaat het ongetwijfeld alleen over dat gele gevaarte. Het groen figureert slechts; het vormt het decor, het behang.

Een uur nadat je de foto nam, is de ballon opgestegen. Misschien heb je hem later in de verte zien wegzweven, hetzelfde geluid van de brander nog een paar keer gehoord, iedere keer van verder weg.

De bomen en planten daarentegen bleven staan waar ze stonden. Een uur na het opstijgen, en ook nu, dat mag je rustig aannemen, staan ze er nog steeds. Als iets niet beweegt, dan valt het blijkbaar niet op, en geeft het weinig aanleiding voor verhaal. Van alle wandelingen die je in het bos maakte, kun je die ene specifieke keer, toen je de ballon zag, memoreren. De herinnering aan de bomen en het bos echter - iedere wandeling kwam je ze tegen - is verworden tot een zachte achtergrondmuziek. Aangenaam, zeker – de nabijheid van het groen is nu eenmaal de belangrijkste reden om je wandelingen te maken – maar binnen het construct van je herinnering is het white noise.

Het niet-inrijden-bordje vangt de aandacht. Je laat deze foto aan iemand zien en je vraagt erbij: wat zie je? Twee rijen zomereiken, bramen en zevenblad, neerhangende takken, een thuis en voedsel voor talloze insecten en vogels, afwisseling tussen het licht op het open veld en de schaduw onder de bomen? Nee, het antwoord heeft ongetwijfeld alleen betrekking op het verkeersbordje. Anders dan de luchtballon op de vorige foto, verplaatst hij zich niet; hij is net zo plaatsgebonden als het groen in zijn omgeving. Dus dat maakt het verschil niet. Misschien merkt de persoon aan wie je de vraag stelde, wel op dat het bordje is vastgeschroefd op een ter plekke gevonden paaltje. Een kronkelige, afgebroken tak van een van de eiken. Maar ja, daar liggen er zoveel van in het bos, en die vallen helemaal niet op. Tenminste zolang er geen roodomrand verkeersbord aan is vastgemaakt en rechtop in de grond is gestoken.

Het fenomeen dat de plantenwereld niet goed in ons bewustzijn lijkt door te dringen, wordt ‘plantblindheid’ genoemd. Voor onze verre voorouders, die in de wilde natuur woonden, was het groen niet bedreigend. In ieder geval niet in die mate als veel van de dieren die ze in het bos tegen het lijf konden lopen. Groen bijt niet, springt niet uit een hinderlaag en achtervolgt niet. Groen vormde de neutraliteit van de beschutting en dat doet het voor ons nog steeds. Groen dringt zich niet op, zoals al het rode dat pleegt te doen. De rode rand om het niet-inrijden-bord en de rood geblokte spoorwegovergang met rode waarschuwingslichten op de foto hieronder springen naar voren en houden je geest bezig.

Leven vraagt om uitwisseling van zuurstof en kooldioxide. Dat fenomeen vind je terug bij zowel dier als plant en beide mechanismen zijn aan elkaar complementair. Wat de ene geeft, neemt de ander. Wat de een uitademt, ademt de ander met volle teugen in. Hemoglobine en chlorofyl, centraal in de zuurstof-kooldioxidecarrousel van respectievelijk dieren en planten, hoewel heel verschillend in werking, hebben een vergelijkbare chemische structuur. De eerste is gebouwd rond een kern van ijzer, de ander rond een van magnesium. Aan de een ontlenen dieren hun rode karakteristiek, de ander maakt planten groen.

Het gras groeit tussen de tegels door. 1. Er liggen nu eenmaal tegels en grind 2. Het gras groeit er hinderlijk tussendoor. Chronologisch ligt dat echter toch anders. 1. Oorspronkelijk was er heel veel gras en paardenbloemen, er waren weilanden, grote grasvlaktes, en langer geleden veenmoeras 2. Daar is op een goede dag voor het eerst één enkele tegel opgelegd, en geleidelijk steeds meer, totdat het hele landschap bedekt was met tegels, grind en asfalt. Nu is daar nog maar een piepklein stukje van zichtbaar. Een klein stukje van dat oorspronkelijke landschap. Een enkele graspol en een paardenbloem als laatste vertegenwoordigers. Dat is wat je ziet op de foto hierboven.

Planten zijn gebonden aan de locatie van hun oorspronkelijke ontkiemen. Niet in staat om te ontwijken, te rennen en te vluchten, zit er voor hen niets anders op dan moeilijkheden die zich voordoen ter plekke op te lossen. Planten ontwikkelden een oneindig scala aan zelfverdedigingsmechanismen. Vaak zonder dat er aan de buitenkant veel bijzonders te zien is, bieden ze met een grote creativiteit het hoofd aan agressieve knagers en grazers: bast, stekels, doornen, geur, gif en bedwelming. Onze wetenschap heeft nog maar een fractie onderzocht en in kaart gebracht van de plantaardige oorlogsvoering en verleidingstechnieken. Wie zei dat planten daar maar weerloos staan en van martiale kunst geen weet hebben?

Je vraagt je af waarom planten nauwelijks voorkomen in martiale heraldiek. Vlijmscherpe dolken van glas, die na insertie afbreken, waarna een irriterend zuur vrijkomt. Hoezo vreedzaam groen?

Wellicht een idee om de brandnetel als martiale totem te adopteren?

Planten met SF-wapentuig?

Planten met selectieve verdediging.

Planten met chemische strijdmiddelen.

Het intense bitter is dodelijk voor micro-organismen en daarom voor ons een vitaal medicijn.

Wat ons dicht bij de chemische wereld van planten kan brengen, is het navigeren en oriënteren via de neus. Net als planten leven we in een wereld van geur, alhoewel dat voor de meesten van ons een ondergeschoven - en weggedouchte - realiteit is. Geuren zijn direct, instinctief, onverbiddelijk, en laten herinneringen ontwaken. Een groot gedeelte van de zee van geur waarin we leven, is van plantaardige origine. Een duizelingwekkend palet Wanneer een plant vanwege zijn worteling geen afstand kan overbruggen, is daar altijd de wind. Die voert de geuren van de plant mee naar verte en brengt de geuren van anderen naar hem toe. Het ontbreken van een neus belet de plant geenszins om geur waar te nemen.

Parallel aan de ontwikkeling van martiale vaardigheden onderzoekt de beoefenaar de wegen van de gezondheid en de kunst om lang te leven. En naar wie zou je je het beste ter inspiratie kunnen wenden? Verreweg de meeste dieren zijn al bejaard of overleden als een gezonde eik of beuk pas in zijn adolescentie is. De leeftijd van de meeste dieren valt in het niet bij de leeftijd van veel planten.

Het is een waar wonder dat een zeester een nieuwe arm kan laten groeien, nadat hij er een verloren is. Lijkt je dat niet handig? Maar een willekeurige boom verliest zijn leven lang takken en na korte tijd zijn die alle vervangen door weer nieuwe. Waar een dier levensfuncties heeft geconcentreerd in specifieke organen, is de plant modulair gebouwd. Alle gedeeltes zijn vervangbaar en vernieuwbaar. Zelfs als het onweer of een brand de bovengrondse boom heeft vernietigd, is het onzichtbare worteldeel vaak nog springlevend. En zie, nog maar zo kort na de verwoestende brand, verschijnt het nieuwe groen alweer.

In het Amerikaanse Utah groeit Pando. Pando is niet één enkele boom, maar een bos van meer dan 40 hectare ratelpopulier. Alle 40.000 stammen delen hetzelfde wortelsysteem, en terwijl de enkele stam geboren wordt en sterft, is Pando in zijn geheel oeroud, 14.000 jaar. Is dat niet een fascinerend voorbeeld van regeneratieve kracht?

Zonder veel moeite kunnen we ons in een dier herkennen. Net als wij: twee ogen en twee oren, en een mond die wil bijten en kauwen. Armen en benen, poten, vleugels, vinnen: een doorlopende evolutionaire familieverwantschap. En dan nog, die opmerkelijke gemeenschappelijke animale rusteloosheid. Wij, dieren, zoeken het steeds in beweging. Wanneer het gevaar nadert, rennen we weg. Ruiken we een lekker hapje of een geurige soortgenoot, sluipen we naderbij. De oplossing voor zowel het verkrijgen van wat gemist wordt, als het vermijden van wat irritant, ongemakkelijk en bedreigend is, zit in onze verplaatsingen door de ruimte. Vind je wat je zoekt niet hier, dan ga je naar daar. En kom je daar iets tegen wat je niet zint, verkas je weer naar elders. De niet-aflatende ongedurigheid tekent de verwantschap tussen ons mensen en de andere dieren.

Hoe anders zijn planten. Verankerd op de plek waar ze eens als zaadje ontsproten, kunnen ze niet vermijden of verkrijgen door zich te verplaatsen. Ze zullen voor iedere uitdaging waar ze mee te maken krijgen een oplossing dienen te vinden - en wel ter plekke. Een ondenkbare opgave voor om het even welk dier, lid van de familie der rustelozen. Bioloog Stefano Mancuso, schrijver van ‘The Revolutionary Genius of Plants', noteert:

Whereas animals react to changes in their surroundings by moving to avoid those changes, plants respond to the constantly changing environment by adapting to meet it.

En de befaamde Franse botanische tekenaar Francis Hallé vertelt in een interview: ....

When I entered the Sorbonne in Paris, I was not really interested in plants, but rather animals, indeed like 99 percent of students, by the way. Today. I like animals, but I can’t take them seriously because they move all the time. …. For me, trees are much more beautiful than animals. Animals are dirty, noisy, and when they die, they smell awful. When a tree dies, it doesn’t smell bad because its molecules contain less sulfur. I wonder if our initial relationship to trees is aesthetic rather the scientific. When we come across a beautiful tree, it is an extraordinary thing. ….

TOTEM

De mens die zich spiegelt in dieren, wordt al gauw verleid tot antropomorfisme. Een klein knuffelhondje, toch directe afstammeling van de gevreesde wolf, krijgt een modieus jasje aangetrokken. En in de opgetrokken snavelhoek van een grijzende Donald Duck tekent de tekenaar witte tanden. Ofwel leidt het spiegelspel tot zoomorfisme, waarbij de mens zich uit jaloezie maar al te graag eigenschappen van het dier zou willen toe-eigenen. Dat beschikt over fysieke oerkrachten, flitsende snelheid en vreeswekkende tanden en kaken, zonder welke de beschaafde mens niet meer dan een sukkelaar is.

Het dier als icoon, als totem. Den Haag, mijn geboortestad, heeft de ooievaar als stadstotem. De Scheveningse buren voeren twee haringen in hun wapenschild. De voetballers van Oranje spiegelen zich aan de leeuw. Hardlopers nemen een antilope als totem, zwemmers een zeeleeuw, dieven een ekster, en gewichtheffers een Aziatische werkolifant.

In de krijgskunsten is het gebruikelijk om de kunst af te kijken in het dierenrijk. Martiale dierentotems komen dan ook in vele gedaanten. De berenmuts van de grenadier, een draak op een ridderschild, Bruce Lee’s bidsprinkhaan en generaal Yu Fei’s Eagle Claw.

Tijger, kraanvogel, luipaard, slang en draak in de zuidelijke stijlen. De twaalf Hsing I Chuan-dieren. De ‘bear step’ en de ‘snake step’ in I Chuan. Maar missen we niet iets? Voor de martiale artiest beschikken dieren zeker over benijdenswaardige eigenschappen. Eigenschappen die je je kunt inbeelden, imiteren en misschien op een dag je eigen kunt noemen Maar zijn er geen planten die ons als leraar en inspirator kunnen dienen? Waar zijn de plant- en boomtotems?

Binnen de Chinese traditionele interne krijgskunsten bestaat een opmerkelijke trainingsmethodiek: het voor langere tijd blijven staan in bepaalde lichaamshoudingen. Niet zelden wordt er tegen dit soort praktijken met een zeker dedain aangekeken. Ze zouden statisch zijn, losstaand van de martiale dynamiek en eigenlijk naïef. Hoe zou martiale vaardigheid ooit getraind kunnen worden door stil te staan? Toch laat de correcte beoefening van zhan zhuang - de collectie aan staande houdingen - zien, dat reactiesnelheid, sensitiviteit, bewegingscoördinatie en stressbestendigheid erdoor aangescherpt kunnen worden.

Met name één martiale traditie, I Chuan, zet volledig in op het gebruik van stille houdingen. De gehele basis van I Chuan wordt gelegd door zhan zhuang-beoefening. Zhan zhuang wordt in de letterlijke zin vertaald als ’staan als een stok’, maar aanschouwelijker als ‘staan als een boom’. Een essentiële houding is wu chi zhuang.

Wu chi verwijst naar een nog ongevormde actie. Voordat een bepaalde actie is geselecteerd en zich manifesteert, is hij deel van een grote verzameling mogelijkheden. Voordat ‘stap naar voren’ is geselecteerd en zich manifesteert, ligt ze samen met ‘stap naar achteren’, ‘stap zijwaarts’, ‘spring omhoog’ of ‘draai’ en vele andere bewegingsopties als latente mogelijkheid te wachten, alle met eenzelfde potentiële waarde. Er is een vacuüm, een stadium van pre-beweging, waar al deze opties ter beschikking staan, maar zich nog niet laten zien.

De wu chi-houding gaat niet gepaard met een specifieke beweging: het is de optelsom van een hele reeks bewegingen. In plaats van zich te beperken tot enkel ‘stap voorwaarts’, richt de beoefenaar zich op het tegelijkertijd maken van ‘stap voorwaarts’ èn ‘stap achterwaarts’. Plus ‘stap links’, ‘stap rechts’, ‘ga zitten', ‘sta op’, ‘draai naar links’, ‘draai naar rechts’ en meer.

Hoewel de bewegingen binnen de wu chi-houding zich niet laten zien, zijn ze volledig actief, zoals een stationair lopende automotor. De beoefening van wu chi bevindt zich op het terrein van de pre-beweging.

Tijdens de beoefening van wu chi bereidt de intentie (i) het lichaam voor op actie. Alle kwaliteiten van beweging worden in stilte geactiveerd en getest: de richting, de duur, de lengte, de kracht, de intensiteit, etc., zonder dat dit alles leidt tot een daadwerkelijke beweging. De beoefenaar wil bewegen, heeft een duidelijke intentie gecultiveerd om dat te doen, maar laat er toch niets van zien.

In plaats van een doffe patstelling, een saaie stilstand, leeft er binnen in de wu chi-houding een hoge interne dynamiek. Het zindert van de mogelijkheden.

De wu chi-houding lijkt op de houding van een verwonderd kind. Of van een volwassene die intens staat te luisteren. Gecentreerd, geaard, in balans, de zintuigen gespitst, optimaal ontspannen. Het besluit om te gaan bewegen is nog niet gemaakt, en wordt steeds opnieuw uitgesteld. Toch is het lichaam klaar om op ieder gewenst moment in actie te komen.

Op de atletiekbaan klinkt ‘OP UW PLAATSEN’: het lichaam ontspant en verbindt zich met de grond. Dan ‘KLAAR’: de geest scherpt zich en alertheid groeit. Op ‘AF’ explodeert de atleet naar voren en de geaccumuleerde energie wordt opgesoupeerd.

Maar hier neemt de wu-chi-training een andere afslag. OP UW PLAATSEN en KLAAR blijven zoals ze waren, maar er volgt geen AF, geen signaal om weg te sprinten.

In plaats van het anders zo onvermijdelijke AF keert de beoefenaar terug naar de diepe fysieke ontspanning van OP UW PLAATSEN. En gebruikt dat als een inbedding voor een nog meer verhoogde mentale scherpte bij een volgende KLAAR. De AF-fase komt te vervallen! In plaats daarvan volgt er een doorgaande afwisseling tussen OP UW PLAATSEN en KLAAR, in steeds hogere intensiteit en verfijning.

Het AF-moment wordt dicht benaderd en veel potentiële energie, chi, wordt opgebouwd. Niets daarvan gaat verloren in beweging. Het onderzoeksgebied van de wu chi zhuang is de schijnbaar lege ruimte vóór de beweging, de beweging die, zolang de wu chi-houding wordt beoefend, nooit gaat komen.

Fysiek gesproken is de wu chi-houding links-rechts symmetrisch. Ook de intentie om te bewegen is gelijk verdeeld tussen de linker- en de rechterzijde. Als gevolg van de AF-opdracht kan de beoefenaar even snel en even krachtig naar links dan wel naar rechts bewegen. Maar, zoals gezegd, het AF weerklinkt niet en er volgt dus geen enkele beweging. In plaats daarvan wordt de circulatie van chi in ruime mate gestimuleerd.

En dat is nog niet alles. De fysieke houding en de verdeling van intentie is ook perfect verdeeld tussen de voorzijde en de achterzijde van het lichaam. Als het AF zou klinken, kan de beoefenaar snel en adequaat naar voren dan wel naar achteren bewegen. Maar er weerklinkt geen AF. Dus geen fysieke beweging, naar voren noch naar achteren. In plaats daarvan een flinke stimulans voor de interne chi-circulatie.

Een idem voor de ruimte bovenin en de ruimte beneden in het lichaam.

Stel je voor: je staat stil midden tussen het verkeer op een druk verkeersplein. Overal om je heen voetgangers, fietsers, fatbikes, auto’s, een bus en een tram. Wanneer het lichaam gespannen is en/of de geest afgeleid, zul je nooit de juiste respons kunnen geven op potentiële botsing. Een fietser komt van rechts, een auto van achter, de tram van voren. Je aandacht en de intentie om snel te kunnen wegstappen moeten zich verdelen tussen zes primaire richtingen. Het idee achter de wu-chi-houding brengt uitkomst.

Wanneer het beeld van een druk verkeersplein je niet bevalt: sta in het voorjaar of de vroege zomer vroeg op en ga het bos in. Sta met je ogen gesloten, rechtop, de voeten stevig op de grond, ontspannen, de oren gespitst. Het wonder van de vogelgeluiden, die je als een koepel omgeeft, zal je op natuurlijke wijze met de ruimte om je heen verbinden. Vogelgeluiden voor, achter, links en rechts, boven, en misschien ook wel beneden je op de grond. Je adem is langgerekt en stil. Je intentie verspreidt zich in zes richtingen, maar ook nu heeft dat geen enkele fysieke beweging tot gevolg. Vanuit je lichaamscentrum in je onderbuik, het xia dan tian, wordt de chi in zes richtingen gestimuleerd.

Herinner je het verstoppertje spelen van je kindertijd? Na het terugtellen stond je daar alleen, je afvragend waar je vriendjes zich verstopt hadden. Je keek naar voren, maar tegelijk naar achteren. Je keek naar links en rechts, boven en beneden, allemaal tegelijk. En doordat je de hele omgeving in de gaten houdt, ben je in staat - wanneer dat nodig is - in iedere mogelijke richting in actie te komen.

In de I Chuan-traditie trainen we de wu-chi-houding voor vijf of tien minuten. Vijf of tien minuten om zintuiglijke waarneming te verfijnen en alertheid te trainen, reactiesnelheid te vergroten, meer te aarden, en chi op te bouwen. Maar er zijn ook dagen dat we zonder onderbreking 45 minuten in diezelfde wu chi-houding staan. 45 minuten besteed aan training met een uiterst hoge intensiteit.

Een andere naam voor de wu chi-houding, dezelfde houding, is ti cha zhuang. Ti vertaald als ‘dragen’ of ‘optillen’, cha als ‘steken’. In stilte maak je tijdens de beoefening van de ti cha zhuang twee bewegingen tegelijk: een naar boven gericht tillen en een naar beneden gericht steken. Beide bewegingen zijn beperkt tot het minimum; in feite heffen ze elkaar op tot in een stille houding. De intentie is helder en duidelijk: geen fysieke beweging, maar een krachtige stimulus voor de circulatie van chi.

1

2

3

4

5

1

2

3

1

2

4

5

5

De voorstelling is afgelopen en het theater loopt leeg. Het schiet niet erg op. Het publiek zat comfortabel verspreid door de hele zaal, maar nu staan ze als schapen in de rij te wachten om een voor een door de deur naar buiten te gaan. Een vernauwing leidt tot verstopping, een vertraging tot een file. Tenminste, zo gaat dat bij theaterbezoekers, schapen en auto’s.

Meer auto’s leidt tot meer files en dat vraagt om meer wegen, wat op zijn beurt weer uitnodigt tot meer auto’s. Dit zichzelf voedende fenomeen kan worden afgezwakt door, zodra er een file dreigt te ontstaan, dichter bij elkaar te gaan rijden, en niet zoals gebruikelijk is, te remmen en meer afstand te nemen. Auto’s uitgerust met rondom een dikke rubberen stootring zouden hiervoor een uitkomst bieden. Precies, zoals botsautootjes. Niemand zal dan angst hebben om te bumperkleven. Een vernauwing van de weg zal het verkeerslichaam in elkaar drukken, en de auto’s zullen hierdoor juist gaan versnellen.

Het verkeer als water: knijp je in het uiteinde van de waterslang, dan spuit het water er met meer kracht uit. Het verkeer als lucht: tuiten de lippen, dan hoor je een hogere toon.

Chi gedraagt zich als water en als lucht. Compressie doet het sneller stromen.

De overgangsgebieden tussen de drie fundamentele lichaamsholtes zijn bepalend voor de snelheid van circulatie. Ze functioneren als ventielen. Worden ze iets dichtgedraaid, dan verhoogt de snelheid. Verzamelt zich zo veel spanning in de tussengebieden, als het ware dat de ventielen worden dichtgedraaid, dan stopt de circulatie.

In de rechte gedeelten van een van de langere geleidingsbanen van chi, de zu yang ming-meridiaan, verloopt de circulatie met gemak. Te vergelijken met verkeer op een rechte weg, of water in een gekanaliseerde rivier.

Bochten creëren echter turbulentie, en mogelijk stagnatie. Echter, chi kruipt waar het niet gaan kan. Mieren staan nooit in de file.

Bestudeer het bochtige traject van de zu yang ming-geleidingsbaan ter hoogte van de sleutelbenen, in het overgangsgebied tussen de bovenste en de middelste holte. En doe hetzelfde voor dat aan de onderzijde van de ribbenkast, tussen de middelste en de onderste holte. Een derde scherpe buiging van de geleidingsbaan vind je aan de onderzijde van de onderste holte, ter hoogte van de liezen.

Je kunt meer over de bochten in de zones van de sleutelbenen en van de liezen lezen in Vier Poorten.

Stel je een regenworm voor, met slechts drie compartimenten. Draai het geheel 90 graden, denk er ledematen bij, en voilà, de energetische functionaliteit van een menselijk lichaam in een gereduceerde vorm. Drie fundamentele holtes worden van elkaar gescheiden en met elkaar verbonden door tussengebieden met een regulerende sluiswerking. De top van het geheel wordt gevormd door de fontanel, de bodem door het perineum.

Tussen de borst- en buikholte ligt het adem-diafragma, dat zorgt voor een dynamische fysieke interactie tussen beide. Het diafragma is een afsluitende spierplaat die door ritmische afwisseling van contractie en ontspanning hoofdverantwoordelijk is voor ademhaling. Tegelijk geeft het door zijn constante beweging een essentiële stimulans aan de werking van de buikorganen. Twee van de belangrijkste bloedbanen - aorta en vena cava - en de slokdarm passeren het diafragma.

Tussen de hoofd- en borstholte bevindt zich geen eenduidige, met het middenrif te vergelijken structuur. Wanneer we toch spreken van een ‘keel diafragma’ refereert dit aan de complexiteit van de slikfunctie: de bovenste slokdarmsfinxter, tong, het gehemelte en het strotklepje, evenals kaak en kaakspieren. Ook de structuren in deze regio die betrokken zijn bij de spraak, behoren bij dit diafragma.

De Chinese medische en martiale tradities onderkennen in elk van de drie holtes een functioneel centrum, dat ‘dan tian’, 丹田 wordt genoemd. Iets onder het midden van de buikholte ligt het ‘onderste dan tian’, xia dan tian, 下丹田. In het midden van de borstholte het ‘middelste dan tian’, zhong dan tian, 中丹田. En net boven het midden van de hoofdholte het ‘bovenste dan tian’, shang dan tian, 上丹田.

In het merendeel van chi kung tradities, in oosterse interne martiale kunsten, evenals in boeddhistische meditatietechnieken, speelt de onderste dan tian een cruciale rol. Beginners wordt aanbevolen om - in houding en beweging, bij succes en bij falen, tijdens training en gedurende het alledaagse - een groot deel van de aandacht in dat gebied te verankeren. Gevorderden wordt geadviseerd steeds weer terug te keren naar de instructie voor de beginners.

Het bekken-diafragma, waarvan het perineum het oppervlakkige gedeelte is, sluit de onderkant van de buikholte af. De bovenkant van de hoofdholte wordt gevormd door de fontanel, die bij pasgeboren baby’s nog open en zacht is.

De drie dan tian’s bevinden zich op de centrale as van het lichaam. Dit is de denkbeeldige lijn die de fontanel met het perineum verbindt, net voor de wervelkolom. Hij verbindt zeven, voor de chi kung-beoefening essentiële, punten. Van onder naar boven: het midden van het perineum, de onderste dan tian, het midden van het middenrif, de middelste dan tian, het midden van het ‘keel-diafragma’, de bovenste dan tian en het midden van de fontanel. De centrale as wordt in de traditionele Chinese geneeskunde chong mai, genoemd. Later in dit hoofdstuk zullen we daarop terugkomen.

Verplaats je gedachten naar de oorsprong van het bestaan, naar het begin van het onvoorstelbaar lange proces van evolutie. De allereerste levensvormen bestonden uit één cel, nog zonder een centrale kern. Eencelligen met een kern zouden pas na twee miljard jaar verschijnen. Een minuscuul klompje leven, omgeven door een flinterdun membraan, als afscheiding en raakvlak van buiten- en binnenwereld, en in het midden een nucleus, een kern.

Terwijl de westerse medische en biologische wetenschappen de materiële en biochemische eigenschappen van een cel onderzochten om zo het raadsel van het leven te belichten, richtte de oosterse empirische wetenschap zich op een fundamentele levensfunctie die in alle levende wezens te vinden is: pulsatie. Het is de ritmische afwisseling van spanning en ontspanning, van samentrekking en uitzetting, de opeenvolging van inademing en uitademing, het dynamische vermogen tot aanpassing aan de immer veranderende omgeving en omstandigheden. Pulsatie is te vinden in al hun lichaamsdelen, al hun organen, weefsels en cellen.

Het fundamentele fenomeen van pulsatie wordt gevat door het Chinese karakter chi, 氣. Zonder chi is de materie levenloos. Zonder materie kan chi zich niet manifesteren.

Chi is het centrale thema in de Chinese natuurwetenschappen, traditionele geneeskunde en martiale tradities. Het ontwikkelen van sensitiviteit voor chi is een vereiste voor iedere beoefenaar van voornoemde disciplines. Maar waar zich op te richten? Gevoeligheid ontwikkelen voor wat? Als student heeft deze wellicht de misvatting dat chi een buitengewone kwaliteit is, een mystieke eigenschap, die alleen met een bijzondere sensitiviteit kan worden waargenomen. De werkelijkheid is simpeler.

Wanneer een feest, een scholingstraject of een openbaarvervoersnetwerk voorbeeldig is georganiseerd, dan onttrekt dit zich grotendeels aan de waarneming van diegene die daar gebruik van maakt. Een goede organisatie lijkt vanzelfsprekend. Een goed functionerende lever of een gaaf gebit trekken geen aandacht en het is heel normaal zich in die gevallen nauwelijks bewust te zijn van hun bestaan en hun vlekkeloze werking. Pas als de chi blokkeert, pas als het niveau van chi laag is, en dit zich uit als pijn, vermoeidheid of ongemak, dan dringt het zich op aan het bewustzijn. Chi is derhalve geen mysterieuze hoedanigheid. Het is de achtergrondruis van welbevinden. Om chi waar te nemen moet vooral niet verder dan het alledaagse worden gekeken.

Van een eencellige naar een zeeanemoon is een evolutionaire reuzensprong. De complexiteit van een anemoon of een kwal is onvergelijkbaar vergeleken met de microscopische levenspioniers. Wat evenwel hetzelfde bleef, is het eenduidige ritme, de archaïsche pulsatie.

Naarmate eencellige micro-organismen evolueerden, werden ze groter. De beschikking over een gecentraliseerde organisatie was niet langer genoeg om de uitdagingen en gevaren van de omgeving te weerstaan. Het grote geheel werd opgesplitst in kleinere delen, ieder met een mate van autonomie.

Een groot land met één centrale hoofdstad kan, wanneer de omstandigheden daarom vragen, met gemak tot een samengebundelde actie komen. Voor een gedecentraliseerd land is dat geen vanzelfsprekendheid. Het kost nu eenmaal tijd en tact om alle neuzen dezelfde kant op te laten wijzen. Daarentegen leidt de lokale autonomie tot een hogere sensitiviteit en een fijner afgesteld aanpassingsvermogen.

Een regenworm laat een combinatie van beide zien. Zijn lichaam bestaat uit een veelheid aan vrijwel identieke segmenten, die elk rond een lokaal centrum pulseren. Een orkestratie zorgt voor een accordeon-beweging van het totaal, een ritmisch samenspel van alle delen.

De segmenten van de aardworm, of metameren, zijn van elkaar gescheiden door dunne tussenstukjes, de septa. Die scheidingen zorgen ervoor dat de segmenten afzonderlijk kunnen pulseren en vanuit daar tot een gezamenlijke peristaltische beweging kunnen komen.

De septa zijn wel doorlaatbaar voor lichaamsvloeistoffen, bloed, zenuwbanen en het lange darmstelsel. Dit laatste vertoont een grote gelijkenis met de uitwendige vorm van de regenworm. Pulsatie van het ene laat hem door zijn omgeving - tevens zijn voedsel - voortbewegen. Pulsatie van het andere stuwt diezelfde omgeving - of preciezer, het gedeelte dat hem dient als voedsel - door hem heen.

Twee in een. Een uiterlijke worm en daarin verstopt een innerlijke.

Aan de voorzijde van het lichaam van een aardworm bevindt zich een mond. Die leidt de kruipbeweging van het lichaam door de aarde, die hij doorploegd achterlaat. Diezelfde mond laat de aarde toe in zijn darmen, en die wordt via zijn anus, in het allerlaatste segment, verteerd achtergelaten.

Een van de befaamde meesters van de I Chuan 意拳 / Da Cheng Chuan 大成拳 traditie is Guo Gui-Zhi, afkomstig uit Datong, Shanxi, in het noorden van China.

Guo Gui-Zhi begon zijn martiale training op jonge leeftijd en bleek al snel talentvol. Door een ernstige medische conditie kwam hij in contact met professor Yu Yong-Nian, die hem instrueerde in de beoefening van ‘zhan zhuang chi kung’, het fundament van I Chuan. De ‘zhan zhuang’ had zich niet alleen bewezen als sleutel tot martiale applicatie, maar kon ook therapeutisch ingezet worden. Professor Yu had een belangrijke rol gehad in de introductie ervan binnen ziekenhuizen in de naoorlogse jaren. De ‘zhan zhuang'-beoefening van Guo Gui-Zhi resulteerde in een spoedig herstel, wat hem motiveerde om te blijven trainen onder professor Yu. Deze bracht hem in contact met zijn eigen leraar, de I Chuan-grondlegger Wang Xiang-Zhai. Na diens overlijden trainde Guo verder onder een andere topstudent van Wang Xiang-Zhai, Yao Zong-Xun.

De school van meester Guo Guxi-Zhi is gevestigd in Datong. Daarnaast trok hij vele buitenlandse studenten aan en werd hij meerdere malen uitgenodigd voor trainingen in Europa en Canada.

Terwijl je dit leest, ontbreekt de horizon. De letter waar je oog nu op valt, zie je superscherp, maar iets naar links, of iets naar rechts, naar de randen van het scherm, vervaagt de wereld al. En nog iets verder weg van de letter waar je ogen nu ingespannen naar turen, daar lijkt alles zelfs verdwenen. De ruimte links en rechts van je, de ruimte achter je rug, en die boven en onder je - in de richting van plafond en vloer - je verliest ze al lezend uit het oog. De concentratie die nodig is om de letters met je ogen te vangen, reduceert je driedimensionale omgeving tot een kleine stip. Het ruimtelijk bewustzijn samengetrokken in een punt, zoals dat aan het einde van deze zin.

Met het grootste gemak, en vaak ook met het grootste plezier, verlies je je, al lezend, in deze stip. Als een magneet trekt het de ogen naar zich toe, alle aandacht opeisend. De fysieke ruimtes achter je en die aan je zijkanten komen braak te liggen. Nadir en zenit? Het ruimtelijk bewustzijn wordt afgeschaald, zolang je maar blijft turen naar de letters.

Op zo'n manier het contact met de omgeving kwijtraken, was in het wilde leven van onze voorouders een doodvonnis. Lezen in het vrije veld, met al het rondsluipend gevaar, was net zoals de liefde bedrijven en dronken worden zonder de bescherming van vier muren, een riskante bezigheid.

Breek even los van het lezen en de letters. Kijk uit het raam, of maak bij wijze van pauze een korte wandeling. Met je ogen bevrijd, ontvouwt zich de kleine gele zone tot een landschap. Alsof toneelgordijnen terzijde worden getrokken. Het zicht is weliswaar niet zo scherp als bij het lezen van letter en punt, maar het zicht is breed. Het loopt vanuit je ooghoeken door tot schuin achter je.

En de ruimte helemaal achter je rug? Om daar te kijken, moet je je omdraaien. Een haas, een duif of een schaap hoeft dat niet te doen. Met ogen aan de zijkant van de kop hebben ze een panoramavisie. Zonder hun kop te hoeven draaien zijn ze voorbereid op gevaar vanuit iedere richting.

De ogen van rovers liggen voorin hun kop en hun blik is scherp; van grote afstand zien ze een prooi. Jagen of gejaagd worden - een panoramavisie of een scherpe priemende blik. Die twee eigenschappen lijken de rolverdeling in de natuur te karakteriseren. Er zijn rovers met beide visuele kwaliteiten, scherp en breed, maar een rover met zijwaartse schaapachtige ogen is nog niet gezien.

En de mens? Vertelt zijn visie het verhaal van een jager of een gejaagde?

Het jachtinstinct en de moorddadige blik kunnen echter door een irritante vlieg gereactiveerd worden.

Maar een opponent met een 360°-visie is niet eenvoudig te verschalken.

Een krijgskunst waarbij je slechts met één opponent van doen hebt, die recht voor je staat, en die ook nog eens handelt volgens de voorgeschreven regels, is geen krijgskunst; dat is een sport. Rug en flanken, alle richtingen behalve die waar de ogen op gericht zijn, kunnen onbeschermd blijven.

Een krijgskunde die het dagelijkse leven reflecteert, en die de beoefenaar voorbereid zijn alertheid te spreiden over zes richtingen, vraagt om zachte ogen.

‘Soft Eyes’ is een concept dat in veel sporten wordt gebruikt om de atleet te ontspannen en zijn perifere zicht te vergroten. Sally Swift, de grondlegster van Centered Riding, raadde ruiters aan hun gezichtsscherpte te ontspannen en meer aandacht te besteden aan de tactiele interactie tussen paard en ruiter. wikipedia

EEN
Ga naar een rustige plaats waar je vrij zicht hebt. Sta rechtop, je armen langs je lichaam, of je handen bovenop elkaar op je buik. Stel je voor dat je op een heldere dag bovenop een duin staat. Voor je zie je een schip op de horizon. Wees je bewust van de vrije ruimte voor je. Dat is de eerste van de zes richtingen

TWEE EN DRIE
Verzacht je je blik nog meer, dan zal de horizon zich voor je verbreden. Recht voor je ligt nog steeds het schip - vanuit je ooghoeken zie je rechts en links het strand en de duinenrij. Zonder je hoofd te draaien, kun je 180° van de horizon zien. Wees je bewust van de ruimte vóór je, links van je en rechts van je: dat zijn drie van de zes richtingen.

VIER
Als je je omdraait, zou je zien dat de horizon achter je doorloopt. Maar probeer nu, zonder je lichaam, je hoofd of je ogen te draaien, de ruimte achter je gewaar te zijn. Je lichaam is het centrum van de windroos. Wanneer je richting het westen staat, zien je ogen de halve cirkel van de horizon, van het noorden naar het zuiden. De horizon sluit achter je rug, in het oosten. De aarde is rond, de horizon is rond, je ruimtelijk bewustzijn is rond.

VIJF
Stel je een kleine wolk direct boven je hoofd voor. Deze vijfde richting. het zenit, maakt van de je omringende horizon een koepel. Je staat exact in het midden van de koepel, recht onder zijn hoogste punt.

Je omgeving als een enorme circustent. Een met pratende mensen gevuld grand-café - sluit je ogen en het geroezemoes van de stemmen overkoepelt je. Een ruimte als de Duomo in Florence, waar je exact in het midden van de mozaïekvloer gaat staan, onder het hoogste deel van de koepel. Het geluid van de voetstappen en het zacht gepraat van de bezoekers zullen de vijf richtingen voor je uittekenen.

Vijf richtingen binnen je blikveld, wanneer overkwam je dat voor het laatst? Met harde ogen gaat je dat niet lukken. Met zachtheid kun je het hele gewelf waarnemen - vier windstreken en het zenit tegelijk.

Het is geen wonder dat in een bijziende wereld, een wereld waar de horizon achter stenen muren is weg gemetseld, woorden als 'uitspansel' en 'zwerk' in onbruik zijn geraakt. Wanneer hebben we het nog over 'firmament' en 'hemelgewelf'? Werd in de zestiger jaren op muren gekalkt dat onder het plaveisel het strand lag, nu is de tijd aangebroken te realiseren dat de weidsheid en de horizon natuurlijk niet verdwenen zijn. Je hoeft alleen maar door muren en dak te leren kijken.

ZES
Laat tot slot je aandacht naar de grond waarop je staat gaan. De ruimte onder je lichaam houdt niet op bij het oppervlak van de vloer. Als het zenit de vijfde richting was, is het nadir de zesde.

Stel je aan de voorzijde van je lichaam een ruimte van twee meter voor. Doe hetzelfde aan de linkerzijde en aan je rechterzijde. Vervolgens achter je lichaam een ruimte van twee meter. Dan boven je hoofd, in de richting van de koepel, het zenit, twee meter. En tenslotte een ruimte van twee meter onder je voeten, de grond in, in de richting van het nadir.

Je ruimtelijk bewustzijn neemt de vorm aan van een perfecte ballon. Ieder van de zes richtingen die de ballon definiëren is gelijkwaardig. De grootte van de ballon is naar keuze Staande onder de grote kerkkoepel bedraagt de ruimte in iedere richting misschien dertig meter, staande op de duintop wel honderd, of strekt zich uit tot aan de horizon. In alle gevallen is je lichaam het midden van de ballon. Of specifieker: het exacte centrum van de zes richtingen is je buik, de onderste dan tian, xia dan tian, 下丹田. Het ruimtelijk bewustzijn via zes richtingen, de praktijk van zachte ogen en het vinden en consolideren van het lichaamscentrum zijn hiermee aan elkaar verbonden.