Planten zijn gebonden aan de locatie van hun oorspronkelijke ontkiemen. Niet in staat om te ontwijken, te rennen en te vluchten, zit er voor hen niets anders op dan moeilijkheden die zich voordoen ter plekke op te lossen. Planten ontwikkelden een oneindig scala aan zelfverdedigingsmechanismen. Vaak zonder dat er aan de buitenkant veel bijzonders te zien is, bieden ze met een grote creativiteit het hoofd aan agressieve knagers en grazers: bast, stekels, doornen, geur, gif en bedwelming. Onze wetenschap heeft nog maar een fractie onderzocht en in kaart gebracht van de plantaardige oorlogsvoering en verleidingstechnieken. Wie zei dat planten daar maar weerloos staan en van martiale kunst geen weet hebben?
Je vraagt je af waarom planten nauwelijks voorkomen in martiale heraldiek. Vlijmscherpe dolken van glas, die na insertie afbreken, waarna een irriterend zuur vrijkomt. Hoezo vreedzaam groen?
Wellicht een idee om de brandnetel als martiale totem te adopteren?
Planten met SF-wapentuig?
Planten met selectieve verdediging.
Planten met chemische strijdmiddelen.
Het intense bitter is dodelijk voor micro-organismen en daarom voor ons een vitaal medicijn.
Sta in een natuurlijke omgeving. In een bos of park, je achtertuin. Sluit je ogen niet helemaal, maar geef ze rust; sta met geloken ogen. In plaats van te staan, kun je natuurlijk ook zitten. Richt je aandacht op wat er aan geur je neus binnenkomt. Aanvankelijk ruik je misschien weinig, misschien alleen je eigen huid of zweet, of je kleding. Maar al gauw zul je je bewust worden van geuren die je voorheen niet opmerkte. Pik de geuren op die luchtstroming of de wind met zich meedraagt, vaag of sterk.
Wanneer je naar een object kijkt, neem je reflecterend licht waar: een visuele aanraking met de lichtgolven als boodschapper. Maar de geur die je door je neus naar binnen ademt, is een wezenlijk deel van dat andere, van datgene dat je ruikt. Een vluchtig deel dat zich losmaakte van het geheel. In het Frans wordt het woord ‘essence’ gebruikt; de geur als het wezenlijke. Neem tien minuten om je te vereenzelvigen met de wereld van geur. Adem je omgeving in.
Wat ons dicht bij de chemische wereld van planten kan brengen, is het navigeren en oriënteren via de neus. Net als planten leven we in een wereld van geur, alhoewel dat voor de meesten van ons een ondergeschoven - en weggedouchte - realiteit is. Geuren zijn direct, instinctief, onverbiddelijk, en laten herinneringen ontwaken. Een groot gedeelte van de zee van geur waarin we leven, is van plantaardige origine. Een duizelingwekkend palet Wanneer een plant vanwege zijn worteling geen afstand kan overbruggen, is daar altijd de wind. Die voert de geuren van de plant mee naar verte en brengt de geuren van anderen naar hem toe. Het ontbreken van een neus belet de plant geenszins om geur waar te nemen.
REGENERATIE EN WEERBAARHEID
Parallel aan de ontwikkeling van martiale vaardigheden onderzoekt de beoefenaar de wegen van de gezondheid en de kunst om lang te leven. En naar wie zou je je het beste ter inspiratie kunnen wenden? Verreweg de meeste dieren zijn al bejaard of overleden als een gezonde eik of beuk pas in zijn adolescentie is. De leeftijd van de meeste dieren valt in het niet bij de leeftijd van veel planten.
Het is een waar wonder dat een zeester een nieuwe arm kan laten groeien, nadat hij er een verloren is. Lijkt je dat niet handig? Maar een willekeurige boom verliest zijn leven lang takken en na korte tijd zijn die alle vervangen door weer nieuwe. Waar een dier levensfuncties heeft geconcentreerd in specifieke organen, is de plant modulair gebouwd. Alle gedeeltes zijn vervangbaar en vernieuwbaar. Zelfs als het onweer of een brand de bovengrondse boom heeft vernietigd, is het onzichtbare worteldeel vaak nog springlevend. En zie, nog maar zo kort na de verwoestende brand, verschijnt het nieuwe groen alweer.
In het Amerikaanse Utah groeit Pando. Pando is niet één enkele boom, maar een bos van meer dan 40 hectare ratelpopulier. Alle 40.000 stammen delen hetzelfde wortelsysteem, en terwijl de enkele stam geboren wordt en sterft, is Pando in zijn geheel oeroud, 14.000 jaar. Is dat niet een fascinerend voorbeeld van regeneratieve kracht?
De praktijk is overzichtelijk. Zoek een passende omgeving: een rustige hoek in een stadspark, een balkon met uitzicht op een boom, de duinen, je huiskamer met planten in de vensterbank, een bos. Sta rechtop, met je armen langs het lichaam (wu chi zhuang). Je handen op je rug, je handen in je zij, of beide handpalmen op je buik zijn andere goede opties. Ontspan je knieën, ontspan je blik. Kijk vrijuit naar het groen.
In de gebruikelijke omgang met ons lichaam eist zintuiglijke waarneming – met name de visuele – veel van onze aandacht. Ook de handen nemen een onevenredig deel daarvan. Het lichamelijk bewustzijn richt zich nu eenmaal op die gebieden waar veel activiteit en sensatie is. Andere lichaamsdelen komen daardoor in de schaduw van de aandacht te staan.
Observeer nu een boom of plant in je directe omgeving. Iedere plant of boom heeft een modulaire structuur. Alle takken en blaadjes, alle delen van de stam delen evenredig in lasten en lusten. Ook onder de grond, waar we de plant niet direct kunnen waarnemen, zijn de verhoudingen tussen de verschillende onderdelen van de plant egalitair. Al die ontelbare wortelpunten banen zich gelijktijdig een weg door de aarde. Natuurlijk zijn er factoren die een perfecte radiale ontwikkeling van de boven- en ondergrondse plant verstoren: schaduw of felle zonlicht, een gebrek of een te veel aan water, een rotsblok, een afgerukte tak, een colonne knagende rupsen. Juist dat laat zien dat de vitale kracht van bomen en planten in de collectiviteit van de delen verborgen ligt.
De beoefening van de staande chi kung probeert een vergelijkbare latente collectiviteit binnen het lichaam van de beoefenaar te laten ontwaken. Het is ons aangeboren, maar er zijn veel redenen en omstandigheden voor een grondige verstoring van de inherente eenheid. De zhan zhuang-beoefening opent de toegang tot voorheen verwaarloosde en vergeten lichaamszones, de persoonlijke terra incognita’s. Stap voor stap wordt het hele lichaam weer binnen het verband van het bewustzijn en van de ademhaling gebracht. In de I Chuan-traditie wordt gesproken van het wakker maken van ‘hun yuan li’, van de kracht van de collectiviteit, van collectieve weerbaarheid.
