Is hij parkeerwachter? Houdt hij de bouwplaats aan de overzijde van de straat in de gaten? Iedere dag dat ik de korte wandeling naar het plein maak, zit hij daar. Wat zijn bezigheid ook is, zitten kan hij als de beste. Dat is me wel duidelijk. We wisselden aanvankelijk geen woord, maar zijn zitten kwam later op die dagen onwillekeurig terug in mijn herinnering.
Op zonnige dagen, en die zijn verreweg in de meerderheid, is zijn parasol uitgeklapt. Aan de zijkant van zijn stoel is een plastic zakje geknoopt met daarin, zo stel ik me voor, wat proviand. Het stopbord waar hij steevast naast zit, onderstreept zijn competentie. Die geassocieerd wordt met De Berg, Het Stilhouden.
Vanochtend zag ik hem weer zitten. Onlangs zijn we begonnen elkaar te begroeten. Misschien verwondert hij zich er op zijn beurt over wat voor man dat is, die de meeste dagen van de week uiterst langzaam en wat onzeker voorbijloopt. De parasol bood hem de nodige schaduw en zijn zitten kwam me deze morgen nog overtuigender dan op voorgaande dagen voor.
Die onvergetelijke scène uit Akira Kurosawa’s Kagemusha, De Schaduwkrijger. Er woedt een eindeloze, bloedige strijd tussen de verschillende Japanse krijgsheren. Een van hen heeft de overhand gekregen en zijn overwinning zal zeker het einde van de burgeroorlog betekenen. Zijn dood – de man is al op leeftijd en een moordaanslag is niet uit te sluiten – kan echter nog roet in het eten gooien.
Er wordt een dubbelganger van de krijgsheer gevonden, in de persoon van een ter dood veroordeelde dief. Hij lijkt sprekend, maar heeft niets van de adellijke afkomst, noch van het martiale charisma van de ander. Mocht met de overwinning binnen handbereik het ongeluk toch toeslaan, dan zal hij diens plek in moeten nemen.
De ter dood veroordeelde is van nu af aan de ‘schaduwkrijger’. In het diepste geheim wordt hij in alles getraind om exact als de krijgsheer te zijn. In zijn beweging, zijn spraak, hoe hij galopperend op zijn paard voor de verzamelde troepen hun aanzet tot grote geestdrift, hoe hij omgaat met diens vrouwen. Zelfs zij mogen het verschil niet bemerken.
De meest onmogelijke opdracht is echter te zitten als de oude generaal, te zitten als een berg. Onbeweeglijk. Onverzettelijk.
En daar zit hij dan. De generaal is dood en hij is in zijn huid gekropen. De finale veldslag is in volle hevigheid losgebarsten en het lijkt de verkeerde kant op te gaan. Omringd door zijn officieren, gescheiden van hun leger, zit de schaduwkrijger op een heuveltop. De vijand nadert en als de mist iets optrekt, staan ze oog in oog met elkaar. Kan de schaduwkrijger de ultieme opgave om als een berg te zitten, waarmaken?
The focal character in the midst of all this pageantry is one who doesn’t belong there at all: a common thief, who has been rescued from crucifixion because of his uncanny resemblance to Lord Shingen. He is trained to act as the lord’s double, or kagemusha, a common practice in those days that could be put to many tactical uses. He learns how to walk, talk, and contemplatively stroke his mustache well enough to make cameo appearances, but when Lord Shingen is felled by a sniper, the thief must take over his role completely. Now the destiny of the clan depends on his not only rallying the lord’s troops but deceiving his grandson, his concubines, and—hardest of all—his horse.
And this is where we, who will probably never vie to plant our flags in Kyoto, connect with the film. As in the story of the two thieves crucified alongside Jesus, it gives us someone we can identify with. For we’re all imperfect, we’ve all done wrong, and, it can even be said, this side of enlightenment we’re all thieves, compulsively snatching what gratification we can from our surroundings, our books and movies, our families and lovers—from anywhere but within ourselves. The thief’s opportunity to ascend to the dignity and power of the lord suggests our own aspiration to rise to something higher. Like him, we usually need some kind of model, whether it’s our teacher or the Buddha or some world-improving secular bodhisattva, be it Einstein, Coltrane, or our nurturing grandma. And, like the thief, we may at first have to emulate some of our role models’ more outward virtues till we can feel our way inward to the essence of what makes them what they are. We fake it till we make it.
The kagemusha’s ultimate test, where he makes it on the inmost level, comes in a frightening night-battle scene, where he must sit—just sit—behind his troops. Lord Shingen, who was nicknamed ‘Mountain,’ was famed for the power of his resolute immovability, and now, with bullets flying all around him, the thief is instructed, ‘No matter what happens, remain calm and don’t move.’ It’s essentially the same test taken (and aced) by Shakyamuni, assailed by the troops of Lord Mara under the Bodhi tree, and it’s the same test that we take every time we sit.
The Shadow Knows - By Dean Sluyter (Tricycle voorjaar 2007)
De Tien Vleugels is het befaamde commentaar op de I Ching. Of beter gezegd, het is de tekst die de Zhou Yi, een orakelboek uit de bronstijd, transformeerde tot een dragend filosofisch werk, essentieel binnen de Chinese cultuur. De Achtste Vleugel, de Shougua, handelt over de acht trigrammen, en hun respectievelijke associaties. Een berg is zeker niet alleen maar een berg. Volgens de Shougua is de essentiële kwaliteit van De Berg ook terug te vinden in een hond, in een poortwachter, een stadsmuur, een donderklap, het maken van kleding, een staart, een neus, de bovenarm. discretie. de lijst is lang. Sommige associaties zijn voor de hand liggend, andere behoeven uitleg of overdenking
Op de foto wordt De Berg, Het Stilhouden - naast het stabiele zitten van de man - vertegenwoordigd door:
#1 een stoel …
#2 een berg zand …
#3 een betonnen barrière …
3# de klif rond het lage gedeelte van Nazaré (je kunt een klein gedeelte daarvan nog net in de rechtsbovenhoek zien) …
#4 de huizen aan de overzijde van de straat …
#5 het dringende advies om te stoppen …
#6 de achthoekige vorm van het stopbord, zoals die van de ba gua …
… en in die ba gua wordt het getal 8 aan De Berg toegekend (Gen, in het noordoosten, linksonderin) …
#7 de rugzijde van de man en de rugzijde van de stoel (lees in dit verband ook ‘Noord’) …
#8 de parasol die de vorm heeft van een omgedraaide kom, net zoals het Berg-trigram …
Dat alles naast het hoofdonderwerp van de foto: een zittende mens, stilhouden als een berg.
*
