In onze lokale supermarkt is er het hele jaar door aanbod van appels. Het zal niet gauw gebeuren dat er bij een leeg appelschap een bordje met opschrift

uitverkocht

of

voor appels a.u.b. wachten tot de eerstvolgende oogst

of

wegens schaarste max. twee appels per klant

geplaatst moet worden. We zijn gezegend in een tijd te leven waarin de overvloed van een jaarlijks middeleeuws oogstfeest zich op iedere willekeurige weekdag herhaalt. In de supermarkt.

Onze voorouders hadden er niet van kunnen dromen: de werkelijkheid van het ononderbroken aanbod zou hun voorstellingsvermogen ver te boven gaan. Iedere dag van het jaar appels, zoveel je maar wilt, tegen een spotprijs. Een ongekend succesverhaal. Met een paar schaduwzijdes.

Een daarvan is dat het aanbod van variëteiten de laatste eeuw dramatisch is gereduceerd. Waar zijn ze gebleven: de honderden soorten die in Apples of New York, Pomoma Herefordiensis en Deutsche Pomologie, boeken over het gangbare fruit van om en nabij honderd jaar geleden, werden beschreven en afgebeeld?

Turf de appelsoorten die je over het jaar in de supermarkt tegenkomt, en je zult de tien waarschijnlijk niet halen.

Als we de veredelaars en voedselproducenten mogen geloven, zijn de Kanzi, Jazz en de Fuji ontwikkeld om aan de smaak en de vraag van de consument te voldoen. Daar is geen speld tussen te krijgen - de klant is koning. En die koning houdt nu eenmaal van zoet en simpel, glimmend en gaaf, en is volgens de voedingsindustrie beslist niet gesteld op enig smaakavontuur.

In 2026 is de Elstar de koningin van de appels, tenminste als het gaat over de totale jaarlijkse verkoop. Daarvan neemt ze met maar liefst 40% de koppositie in. Op een tweede plaats, de Jonagold met ongeveer 25%. De nieuwkomer Kanzi en de Royal Gala volgen met ieder rond de 8%. Dan nog een 6% voor de onvermijdelijke Granny Smith (glimmend zuur, pijn aan je tanden), en 5% voor de ontwapenende Goudreinet, La Belle de Boskoop.

De appelhandel wordt derhalve overheerst door een heel klein aantal commerciële succesnummers.

Alleen al de namenindex van Apples of New York leest als poëzie. Canada Baldwin, Canada Reinette, Clayton, Dickinson, Doctor, Dumelow, Dutch Mignonne, English Russet, French Pippin, Gideon Sweet, Gilpin, Golden Medal, Golden Russet, Lankford, Titus Pippin, Tolman Sweet, Twenty-Ounce Pippin, Wagener, Walbridge, Westfield Seek-No-Further, White Pearmain, Winter Banana, Yellow Bellflower, ….

De mondiale oogsten, en niet alleen die van appels, zijn nog nooit zo groot geweest als in de afgelopen decennia. Er is geen discussie mogelijk dat de sterk vergrote voedselzekerheid die daar het gevolg van is een zegen voor de wereld is. Maar waar de bulk van de oogst enorm is gegroeid, is de diversiteit radicaal afgenomen.

Het Latijnse werkwoord augēre - vermeerderen - is etymologisch verbonden met augustus. Dit is de erenaam van Octavius Caesar, keizer Augustus, ‘de vermeerderaar’. De achtste maand is naar hem vernoemd, de ‘oeghstmaent’ waarin ieder jaar de vermeerdering – van één zaadje tot vele – zijn beslag krijgt.

HET BEELD: Vuur boven Hemel. De zon staat hoog aan de hemel. De droge warmte van de nazomer laat vruchten en zaad rijpen. Almaar dikker, zwaarder en zoeter worden ze. Alles komt samen in de grote oogst.

Wanneer je de tijd neemt, en door je oogleden heen kijkt, kun je het recente verleden van zaad en vrucht, hun voorbije verschijningen, nog zien. Zoals het nog groene fruit, de verdikte vruchtbodem, de open bloem, de stamper en de meeldraden. En ook: insecten en wind, de zon en voorjaarsregen, tere, transparante blaadjes, de nog gesloten blad- en bloemknoppen. Een ontkiemend zaadje. En de vorige oogst.